Ol úsheýi únemi aıaldamanyń janynda qoǵamdyq kólikten túsip jatqan jurtqa jaltaqtap qarap, tanys bireý kórine qalsa jalbaqtap, kúndelikti aıtatyn sózderin taǵy da qaıtalap, alaqandaryna birdeme tússe qunjyńdap, qaıta-qaıta basyn ıip, túspeı qalsa tunjyrap, tómen qarap ketetin-di.
Áýelde biz de olarǵa beıil tanytyp, qaltamyzdaǵy túski tamaqtan artylyp qalǵan azyn-aýlaq tıyn-tebenimizdi tastap ketip júrdik. Sebebi, úsheýi de bildeı azamat. Úsheýi de osy mańda, bir-birine jaqyn úılerde, jap-jaqsy páterlerde turady. Keı ýaqyttarda áıelderimen birge qoltyqtasyp, áldeqaıda qonaqqa asyǵyp bara jatqandaryn kóremiz.
Áıtse de olardyń osyndaı bir álsizdigi bar edi. Meniń bilýimshe, biri – matematık, ekinshisi – fızık, al úshinshisi jáne bizdiń shyn kóńilden syılap, qurmettep júretin kisimiz – aqyn bolatyn.
Kún saıyn, keı kezderi kúnara kezdesip qalǵanymyzda, ol ylǵı da: «Amansyń ba, inishek, − dep jyly jymıyp, qýanyp turatyn. – Jumystan kele jatyrsyń ba?» «Iá», «Qalaı, jumysyń jaqsy ma?..» Men azdap yńǵaısyzdanyp, ıyǵymdy qozǵap: «Jaman emes, – deımin. – Birqalypty». «Iá-á, sonyń ózi de jaqsy ǵoı aınalaıyn. Biz mine, búgin myna aǵalaryńmen birge azdap syralatyp qaıtsaq pa dep turmyz. Soǵan azdap… tıyn-tebenimizdiń jetpeı turǵany». «Oı, − deımin men ózimnen ózim uıalǵandaı qaltama qolymdy súńgitip, – mendegi bar qalǵany… mine… qyryq-elý-aq teńge». «Bolady, – deıdi aqyn aǵamyz ezý tartyp, basyn ızep. – О́stip-óstip jınalady ǵoı».
Biraq qansha syılasańyz da, qurmetteseńiz de, suramsaqtyń aty – suramsaq emes pe. Sondyqtan da bolar, óz basym odan eshqashan: «Aǵa, qalyńyz qalaı? Úı-ishińizde ne bop jatyr? Nege búıtip júrsiz? Zeınetaqyńyz qaıda? Shyǵarmashylyǵyńyz she…» dep surap kórgen emespin. Jáne suraı qalǵan kúnniń ózinde, oǵan jaýap berýge aqyn aǵamnyń ýaqyty da bolmas edi-aý deımin. О́ıtkeni álgi matematık pen fızık dostary bizge alystan kózin súzip, baqylap turatyn-dy.
Áne, sóıtip, ýaqyt zymyrap ótip jatty. Ol úsheýi eski ádetterinen jańylmaı, aıaldamadaǵy jurtqa qarap telmirip júre berdi. Árıne, bul kezde el ómirinde eshqandaı ózgeris bolǵan joq desek, kópe-kórineý ótirik bolar edi.
Shyndyǵyna kelsek, toqsanynshy jyldardyń tońy jibip, bizdiń qaltamyzda túski tamaqtan baıaǵydaı qyryq-elý ǵana emes, júz-eki júz teńgege deıin artylyp qalatyn kún týyp kele jatty.
Olar da, árıne, burynǵydaı emes. Meniń alǵashqy baıqaǵanym, boılarynan et qashyp, aryqtap, júzderi kúnnen-kúnge qaraýyta bastady. Kózderindegi baıaǵy ushqyn sónip, qoldary qaltyrap, ıyqtary selkildep, qansha teńge berseń de telmirip, jaýtańdaı beredi.
Ýaqyt shirkin, jer betindegi barlyq tirshilikti ózi ekshep, ózi tekshelep, ózi rettep, óz-óz ornyna qoıyp otyrady emes pe. Sondyqtan, kúnderdiń bir kúninde olardyń da kezegi kelip jetken bolýy kerek…
Tap qazir qaısysynyń qaı jyly, qaı kúni qaıtpas saparǵa attanǵanyn naqty aıtyp bere almaımyn. Tek álgi, aqyn aǵamyzdyń ǵana sýreti men oǵan jazylǵan qazanamany, qoshtasý sózderin bir ádebı gazetten kózim shalyp qalǵany bar.
Ýaqyt degenińiz, áli de aqqan sýdaı zymyrap ótip jatyr. Alaıda olar turatyn aıaldama sol baıaǵy ornynda. Tek azdap qana ózgergen. Jaýyn-shashyndy kúnderi qalqalaıtyn bastyrmasy bar. Jáne usaq-túıek satatyn kishkentaı dúńgirshik qosylǵan.
Alaıda álgi úsh azamat bul dúnıede múlde bolmaǵandaı izim-ǵaıym. Kózi tirisinde olardyń qandaı arman-maqsattary boldy? Qandaı jetistikterge jetti? Nege iship ketti? Neden túńildi?.. Ol jaǵy bizge beımálim.
Eń ókinishtisi, qazir aıaldamadan túsken kezde kútip turatyn, az-kem bolsa da hal-jaǵdaıymyzdy suraıtyn eshkim joq…
Nurǵalı ORAZ,
«Egemen Qazaqstan»